Een website kan er goed uitzien en toch ontoegankelijk zijn. De problemen zitten vaak onder de oppervlakte: in de HTML-structuur, de focusvolgorde, of het ontbreken van tekstalternatieven. Maar er zijn manieren om snel een eerste indruk te krijgen.
Drie snelle checks
1. Navigeer met alleen het toetsenbord
Leg je muis opzij en gebruik alleen Tab, Shift+Tab en Enter om door de site te navigeren. Kun je alle interactieve elementen bereiken? Zie je waar je bent — is er een zichtbare focusindicator? Als je op een punt vastloopt of de focus verdwijnt, is dat een toegankelijkheidsprobleem.
2. Controleer de koppen via een extensie
Installeer een browserextensie zoals HeadingsMap of de accessibility inspector van je browser. Hiermee zie je de koppenstructuur van de pagina. Een toegankelijke pagina heeft een logische hiërarchie: één H1, gevolgd door H2’s en H3’s die de inhoud structureren. Koppen die puur voor opmaak worden gebruikt zijn een signaal.
3. Zet afbeeldingen uit of gebruik een schermlezer
In je browserinstellingen kun je afbeeldingen tijdelijk uitzetten. Wat zie je dan nog? Verschijnen er zinvolle alt-teksten, of blijven de plaatsen leeg? Een schermlezer zoals NVDA (Windows) of VoiceOver (Mac) geeft een nog completer beeld van hoe de site klinkt voor iemand die hem niet kan zien.
Geautomatiseerde tools
Tools zoals WAVE, Axe of de ingebouwde Lighthouse-audit in Chrome geven een eerste technische scan. Ze vinden zo’n 30 tot 40 procent van de toegankelijkheidsproblemen automatisch. De rest vereist handmatig onderzoek.
Gebruik ze als startpunt, niet als eindoordeel.
Wanneer heb je een expert nodig?
Een snelle check geeft richting, maar geen zekerheid. Geautomatiseerde tools missen een groot deel van de problemen. Ze zien de HTML-structuur, maar begrijpen niet altijd of iets ook echt werkt voor een gebruiker. De technische output wijst je bovendien niet altijd naar de juiste oplossing.
Iemand met ervaring kijkt anders. Die ziet wat er ontbreekt, begrijpt de samenhang en helpt je bepalen waar je moet beginnen. Dat hoeft geen formele audit te zijn. Soms is een praktische doorloop met iemand die weet waar hij op moet letten al genoeg om grip te krijgen op de situatie.
Voor een volledig beeld doe je het liefst drie dingen: een geautomatiseerde scan, een beoordeling door een expert, én een test met iemand die daadwerkelijk afhankelijk is van een schermlezer. Dat laatste geeft inzichten die geen tool of checklist kan leveren. Je ziet waar iemand vastloopt, wat verwarrend is, en wat simpelweg niet werkt in de praktijk. De combinatie van die drie geeft je het meest complete beeld van waar je staat en wat prioriteit heeft.