Begin zonder muis

Een van de makkelijkste manieren om toegankelijkheid te checken is door de muis aan de kant te leggen en alleen het toetsenbord te gebruiken.

• Navigeer vooruit met de Tab-toets
• Ga terug met Shift + Tab
• Activeer elementen met Enter of de spatiebalk

Let tijdens het navigeren op het volgende:

• Kom je op alle belangrijke plekken?
• Is het duidelijk waar de focus ligt?
• Voelt navigeren logisch of juist omslachtig?

Je merkt vaak al snel of er onnodige barrières in de website zitten.

Zet een schermlezer aan (maar let op)

Gebruik je een iPhone of Mac, dan kun je VoiceOver inschakelen. Op Windows is NVDA een gratis alternatief.

Wat je waarschijnlijk merkt:

• je hoort veel meer dan je normaal ziet
• je navigeert zonder visuele houvast
• je krijgt informatie over structuur, volgorde en foutmeldingen

Let op: het gebruik van een schermlezer zonder uitleg of training kan ook verwarrend zijn. Je hoort alles door elkaar en zonder ervaring weet je niet altijd wat normaal of goed is.

Gebruik een schermlezer daarom vooral als middel om bewustwording te creëren, niet als definitieve beoordeling.

“Als ik mensen laat meekijken met mijn schermlezer, schrikken ze vaak van hoe chaotisch het kan zijn.”

Signalen dat het misgaat

Zodra je op deze manier test, vallen er vaak dingen op die je eerder niet zag.

• geen zichtbare focus bij toetsenbordgebruik
• knoppen zonder tekst, alleen een icoon
• linkteksten als “klik hier” of “lees meer”
• geen duidelijke feedback bij fouten
• complexe flows met hoge cognitieve belasting
• een onlogische tab- of klikvolgorde

Als iets alleen werkt wanneer je weet hoe het werkt, is het meestal niet toegankelijk.

En zelfs als alles technisch klopt, kan een website nog steeds onprettig zijn. Let daarom ook op comfort, vertrouwen en mentale belasting.

Toegankelijkheid gaat niet alleen over blokkades, maar ook over hoe een website aanvoelt.

Check de kern van je site

Toegankelijkheid gaat niet alleen over losse onderdelen zoals knoppen of contrast. Het gaat ook over de vraag: kan iemand zijn doel bereiken?

Elke website heeft een hoofdfunctie:

• iets kopen → is de checkout toegankelijk?
• informatie vinden → is de navigatie duidelijk?
• contact opnemen → is het formulier bruikbaar?

Als bezoekers onderweg afhaken omdat het te lastig wordt, dan zit daar een drempel die omlaag moet.

Tools: wat helpt wel en wat niet?

Er zijn veel hulpmiddelen en dat is prima, zolang je weet wat ze wel en niet doen.

Handig om mee te starten:

• WAVE-extensie (geeft visuele meldingen)
• axe DevTools (vooral nuttig voor developers)
• contrastcheckers, bijvoorbeeld van WebAIM
• VoiceOver of NVDA (schermlezers)

Let op: deze tools controleren vooral tekstkleur en technische zaken. Ze zien niet alles wat belangrijk is.

Wat ik niet aanraad:

• toegankelijkheids-overlays die via een knop proberen problemen op te lossen

Zulke oplossingen verdoezelen het probleem, maar lossen het niet op. Voor schermlezergebruikers maken ze het vaak zelfs lastiger.

Toegankelijkheid los je niet op met een knop. Je bouwt het op met aandacht.

Test breed en test echt

Zelf testen is een goede eerste stap. Wat je echt verder helpt, is testen met verschillende mensen.

• iemand die blind is
• iemand met dyslexie of concentratieproblemen
• iemand die je site mobiel gebruikt
• iemand die je website voor het eerst ziet

Hoe breder je test, hoe beter je begrijpt waar je site wel of niet werkt.

Toegankelijkheid is technisch, functioneel en emotioneel. Je merkt pas wat werkt als je door de ogen of oren van een ander kijkt.

Wat als je fouten tegenkomt?

• documenteer wat je tegenkomt
• geef bezoekers de mogelijkheid om problemen te melden
• zoek patronen in de fouten die terugkomen

Begin met de blokkades die de meeste impact hebben. Je hoeft het niet in één keer perfect te maken, zolang je maar bewust begint.

Vergeet de organisatie niet

Toegankelijkheid is geen eenmansactie. Het vraagt om een team en om een organisatie die het onderwerp draagt.

• iemand moet het onderwerp agenderen
• er is mandaat van bovenaf nodig
• teams moeten weten hoe ze kunnen bijdragen

Je kunt één aanspreekpunt hebben, maar je krijgt het alleen goed als iedereen meedoet.

Toegankelijkheid is geen project

Het is geen vinkje en geen “klaar is klaar”.

Toegankelijkheid is een kwaliteitsnorm. Iets dat je onderhoudt, bijhoudt en meeneemt in alles wat je maakt.

Net als met conditie: als je het verwaarloost, verslapt het. Als je het goed borgt, wordt het vanzelfsprekend vakmanschap.

Tot slot

Zelf testen is de eerste stap naar bewustwording. Je hoeft geen expert te zijn om iets te verbeteren.

Je hoeft alleen bereid te zijn anders te kijken.

Wil je verder lezen? Bekijk dan ook:

• Wat is digitale toegankelijkheid?
• Wat is het verschil tussen WCAG en de EAA?
• Hoe maak je je webshop digitaal toegankelijk?

Heb je vragen of wil je sparren over hoe jouw website ervoor staat? Neem gerust contact op. Ik denk graag met je mee.